«این پستمون کمی طولانیه اما ارزش خوندن داره، از دستش ندید»

کلیات

  • طبع : سرد و مرطوب
  • عنصر : آب
  • فصل : زمستان
  • زمان شبانه روز : شب
  • دسته بندی : خردگرایان
  • طعم : شور
  • رنگ : آبی
  • فلز : مس
  • سیاره : ناهید
  • سن شیوع : کهنسالی - از ۶۰ سالگی به بالا

غلبه خلط بلغم

بلغم خلط و مایعی  لزج و سفید است که مربوط به سیستم لنفاوی یا سیستم ایمنی بوده و طبعی سرد و تر دارد. این خلط، مطابق فصل زمستان و آب در طبیعت است. دو نوع بلغم داریم:

  1. بلغم طبیعی: این نوع بلغم خون ناپخته و خامی است که مزه شیرین و سردی دارد. همچنین می‌تواند در صورت لزوم به خون تبدیل شود.
  2. بلغم غیر طبیعی: بلغمی که نسبت به بلغم طبیعی رقیق‌تر (خلمی) و یا خام تر (ناپخته) یا خیلی رقیق (مائی) و بسیار غلیظ (گچی) و یا گرم و خشک (شور) یا خشک (صفرائی) یا ترش یا تلخ و گس یا غلیظ و تند (زجاجی) است.

مشخصات خلط بلغم چیست؟

از جمله مشخصات خلط بلغم می‌توان به مزاج سرد و تر، رنگ سفید و بوی کم اشاره کرد. همچنین موارد زیر نیز از مشخصات بلغم است:

  • قسمت غلیظ و لزج خون است.
  • طعم و مزه آن شیرین است ولی بدلیل لزج بودن آن، مشخصا قابل حس نیست و لذا بعضی معتقدند که بی‌مزه است. شیرینی آن کمتر از خون است.
  • از غذاها و نوشیدنی‌های سرد و تر به وجود می‌آید.
  • در اندام‌های سرد و تر (مانند نخاع) استفاده می‌شود ولی در حقیقت خون ناپخته است و هرجا که خون کم باشد با وجود حرارت پخته شده و وظایف خون را انجام می‌دهد. به قول حکما قائم مقام خون است.
  • بلغم مانند خون محل خاصی ندارد، بر خلاف سودا که محلش طحال و کیسه صفرا است.

وظایف بلغم چیست؟

بلغم همان خونه نپخته است و آمادگی تبدیل شدن به خون را دارد. جایگزین رطوبت‌های از دست رفته بدن بوده و هرجای بدن دچار خشکی شود وظیفه بلغم هست که سریع به آن نقطه اضافه شود. تر نگه داشتن مفاصل و اعضایی که حرکت زیاد دارند از وظایف بلغم است. بلغم در خون جاری است و به برخی از اعضا مثل مغز، نخاع و… تغذیه می‌رساند.

علائم غلبه بلغم در طب سنتی

زمانی که در فردی خلط بلغم بیشتر شود زبان به رنگ سپیدی می‌گراید و فرد حس سرما می‌کند و در موقع غلبه بلغم تمامی یا برخی از حالات زیر هم در فرد دیده می‌شود:

  • ترشی دهان
  • سپیدی بدن
  • پوست شل و آب‌دار
  • پف اندام و صورت
  • زود سفید شدن موها
  • سردی دست و پا
  • دیر هضم شدن غذا (توقف زیاد غذا در معده و آروغ زدن ترش)
  • خواب الودگی و زیاد خوابیدن
  • جاری شدن آب از دهان در خواب
  • رقیق بودن آب بینی ( ترشح زیاد بینی)
  • فراموشی و کند ذهنی
  • کم‌حواسی
  • زیادی دفع ادرار
  • سستی و ضعف
  • خستگی زودرس
  • دفع ادرار با فشار زیاد
  • ریزش مو زودتر از زمان مقرر
  • درد معده
  • قولنج (درد کمر و گردن و شانه ها)
  • گرفتگی ماهیچه های پشت و گردن
  • زانو درد و پا درد
  • انزال زودرس
  • تاخیر در قاعدگی
  • مشکلات بارداری
  • شکننده بودن ناخنها و دندانها
  • دردهای استخوانی
  • پادرد و زانو درد
  • درد کمر و بین شانه ها
  • گرفتگی ماهیچه پشت گردن
  • درد عقب سر
  • قلنج
  • آرتروز
  • رماتیسم مفصلی
  • دردها والتهاب های مفصلی
  • پایین آمدن سطح ایمنی بدن
  • زود به زود بیمار شدن
  • خونریزی
  • تبهای همیشگی
  • دیابت
  • لرزش دست و پا
  • پارکینسون
  • سینوزیت
  • ورم پروستات
  • آلزایمر
  • فلج و سكته
  • بیماری پیسی
  • نقرس (gout)
  • تنگی نفس
  • تپش قلب (بالاخص در موقع بلند شدن از خواب)
  • سرفه زیاد
  • ضعف مثانه
  • لک‌های قهوه ای در چشم
  • تعریق سرد زیاد (کف دست و پا مرطوب)
  • پنهان بودن رگ‌ها

نکته: برخی از علائم فوق تند ظاهر شده و برخی دیگر در اثر توجه نکردن به خلط بیشتر و در طولانی مدت بروز می‌کنند.


صفات کلیدی

درونگرا
منفعل
خویشتن دار
کند
آرام
ملایم
ساکت
کم حرف
تنبل
بی حال
خواب آلود
خونسرد
بی نشاط
کسل
بیحال
ضعیف
کم انرژی
کم جنب و جوش
کم معاشرت
غیر حساس
غیر احساساتی
دارای حافظه ضعیف
فراموشکار
قدرت تمرکز کم
بی علاقه به یادگیری
واقع گرا
گذشته نگر
محتاط
با احتیاط
ترسو
پایبند به قانون
نظم‌گرا
عدم ریسک پذیری
دیر خشم
صبور
پر تحمل
پر حوصله
مطیع
سر به زیر
سازگار
تسلیم پذیر
تحت تاثیر دیگران
انعطاف پذیر
صلح طلب
مسالمت جو
اهل سازش
خوش اخلاق
دوست داشتنی
قابل اعتماد
مهربان
دلسوز
بخشنده
سخاوتمند
با ایمان
معتقد
مذهبی
معنوی
با سیاست
اهل پنهان کاری
آب زیرکاه
دارای رفتارهای موذیانه
راز نگه دار
راحت
آسان گیر
بی قید
سست
بی اراده
تجارت پیشه


ویژگیهای ظاهری

توجه : خصوصیات ظاهری هر فرد بستگی زیادی به مزاج اولیه ای دارد که در زمان به دنیا آمدن و یا در زمان تغییرات بدنی دوران رشد و بلوغ داشته است. مزاج اولیه از طریق ژنها از پدر و مادر به فرد منتقل شده و تحت تاثیر شرایط محیطی رحم، شرایط روحی و فیزیکی مادر و خوراکی هایی که مادر در دوران بارداری و شیردهی می خورد، شکل می گیرد. ممکن است این مزاجهای اولیه با گذشت زمان، در اثر تغذیه، شرایط آب و هوایی، شیوه زندگی، نوع شغل و عوامل دیکر تغییر کند و مزاج جدیدی در فرد بوجود آید که به آن مزاج اکتسابی گفته می شود. این مزاج اکتسابی بر ظاهر فرد تاثیر می گذارد، هر چند بر برخی از خصوصیات فیزیکی شکل گرفته با مزاجهای اولیه فرد همچون استخوان بندی یا رنگ چشم تاثیر چندانی نمی تواند داشته باشد.

هیکل : معمولا هیکلی درشت و قدی کوتاه دارند و استخوان بندی آنها نسبتا ریز است. تپل و چاق با چربی زیاد و استعداد بالای چاقی هستند، اگر چه ممکن است بعضی از آنها لاغر باشند. چاقی شکمی دارند و ممکن است کمی چاقی از ناحیه پهلو هم داشته باشند و بافت بدنی آنها بیشتر چربی است تا ماهیچه. یک فرد بلغمی را نمی توان خیلی لاغر کرد و اگر این فرد لاغر استخوانی شود، مریض می شود. چربی بدن این افراد بر اثر خوردن مواد سرد و تر بیشتر می شود. قفسه سینه آنان غیر فراخ بوده ولی سینه درشت است. شانه ها حالت افتادگی دارند و مفاصل شان قابل رؤیت نیست. معمولا دارای ورم در مچ پا هستند.

پوست : دارای پوست روشن و شفاف هستند. پوست چهره و بدن آنان سفید و رنگ پریده است و منافذ ریزی دارد. پوستشان سرد و مرطوب، نرم و شل بوده و گاهی به علت رطوبت زیاد، در ناحیه زیر چشم و زیر گلو دچار چین خوردگی می شود. کف دست و پایشان سرد است. در صورتی که رطوبت در بدنشان غلبه کند، پوست صورت حالت افتادگی پیدا می کند.

مو : موهای کم پشت، نرم، نازک، صاف و لخت به رنگ روشن و شفاف هستند که معمولا به رنگ بور، خرمایی یا قهوه‌ای روشن است. سرعت رشد موها کم بوده، ریزش زیاد دارند و زود سفید می شود. بدنشان هم کم مو یا دارای موهای کم و نازک است. هر چه سردی و تری مغز بیشتر باشد، موها روشن تر است. نوزادان سرد مزاج در رحم مادر موی چندانی ندارند. به همین دلیل نوزادان در اروپای شمالی بی مو به دنیا می آیند، در حالی که نوزادان مناطق گرمسیر با موی تیره و انبوه متولد می شوند.

ناخن : رنگ ناخنهای آنها روشن است.

تعریق : پوست آنان دارای منافذ ریز است، بنابراین تعریقشان کم بوده و در صورت تعریق، عرق سرد می کنند.

رگها : رگهای کوچک و غیر برجسته و پنهان دارند.

نبض : نبض سست، کم قدرت، کند، ضعیف، نرم و مبهمی دارند.

چشم : سفیدی چشم آنان سفید رنگ بوده و چشمانشان معمولا درشت، بی حال، بی فروغ، به حالت خمار و به رنگ روشن است. رطوبت زیاد باعث درشت شدن اندازه چشم و سردی زیاد باعث روشن شدن رنگ آن می شود. در صورتی که رطوبت در بدنشان غلبه کند، چشمانشان پف می کند.

دهان : تشنه نمی شوند. دهانشان خصوصا اول صبح ترش مزه یا بی مزه بوده، ترشح بزاق دهان زیاد است و ممکن است در خواب، آب دهانشان روی بالش بریزد.

زبان : زبان آنها بزرگ و مرطوب بوده و صورتی باردار و صورتی مایل به سفید است.

بینی : معمولا بینی کوچکی دارند. ترشحات بینی آنان زیاد و رقیق می باشد.

قدرت بدنی : انرژی و قدرت بدنی پایینی دارند، تنبل و بی حال هستند و زود خسته می شوند.

حرکات بدن : حرکات بدنیشان کند و بی نشاط است.

تکلم : کند، شل و کلمه به کلمه با صدای آرام و نارسا صحبت می کنند.

پوشش : در تمامی فصول سال سردشان است و بیشتر از دیگران لباس می پوشند.

سایر : معمولا دارای صورتی گرد، چشمانی درشت، بینی کوچک و چانه ظریفی هستند.

خواب : زیاد می خوابند و اغلب هنگام برخاستن از خواب همچنان احساس کسالت دارند. در خوابهایی که می بینند معمولا رنگ های سفید، آب، رودخانه، برف و باران زیاد دیده می شود. همچنبن خواب پرواز در آسمان، حمل بار سنگین و چیزهای بدبو را می بینند. به دلیل زیادی بلغم در حنجره، در خواب زیاد خروپف می کنند.

گوارش : هضم ضعیف و معده نفاخی دارند، معمولا یبوست ندارند و مواد دفعی بدنشان که شامل عرق و مدفوع و ادرار است کم رنگ و کم بو است. تحملشان در گرسنگی کم است، اشتهای زیادی دارند و معمولا توانایی زیادی در مهار اشتهایشان ندارند. تمایل زیادی به مصرف گرمی ها مثل شیرینی و ادویه و همچنین خوراکیهای شور داشته، ولی تمایلی به خوردن سردی ها از جمله ترشی از خود نشان نمی دهند.

میل جنسی : میل و قدرت جنسی آنان کم و با تداوم کم است.

آب و هوا : تحمل سرما را ندارند، از کولر فرار می کنند و به بخاری و پوشیدن لباسهای گرم علاقۀ زیادی دارند. فصل زمستان فصل بدی برایشان است و به دلیل این که زمستان سبب افزایش بلغم در بدن می گردد، بسیار بدحال می شوند. تابستان فصل ایده‌آل برای این افراد است.


ویژگیهای شخصیتی

درونگرا، آرام، ملایم و کم حرف بوده و کمتر با دیگران دوست می شوند. روابط اجتماعی آنان چندان قوی نیست و گوشه گیری و تنهایی را بیشتر می پسندند.
بی احساس، بی خیال و بی قید به اكثر مسائل بوده، همه چیز را راحت می گیرند و خود را درگیر چیزی نمی کنند. حسابگر، منطقی، محتاط، محافظه کار، میانه رو و گاهی ترسو بوده و بر خلاف دموی مزاجها اهل ریسک کردن نیستند. بی اراده و متاثر از دیگرانند.
آرام، صبور و صلح طلب بوده و رفتار بسیار مسالمت آمیزی با دیگران دارند. اهل سازشند و کم عصبانی می شوند. نیازمند محبت هستند و همیشه کوتاه می آیند.
افرادی گذشته نگر، واقع گرا و تجارت پیشه هستند، رفتارهای موذیانه دارند، آب زیرکاهند و با پنبه سر می برند. کارشان را با زبان پیش می برند و در محیطهای کاری زیرآبزنی می کنند. سیاست دارند و اهل پنهان کاری اند. بلغمی ها حتی در هنگام عصبانیت هم منافع خود را از یاد نمی برند.
معمولاً بی نشاط هستند، حرکاتی کند داشته و نسبت به محرکهای بیرونی بسیار کند هستند افزایش بلغم فرد را در کارهای روزمره کند می کند که باعث اعتراض دیگران می شود. این افراد به طور معمول بسیار دیر برای انجام کارها تصمیم می گیرند و حرکاتشان کند است، به طوری که حوصله اطرافیان سر می رود.
اگر بلغم غلبه کند، بدن سست شده و فرد تنبل، کسل کننده، بی حال و کم انرژی می شود. چندان قوی نیستند و از فعالیتهای بدنی زیاد و سریع اجتناب می کنند. در راه رفتن معمولاً عقب می مانند و زود خسته می شوند.
دقیق و منظم هستند و در ایجاد نظم، باحوصله عمل می کنند. کارهای روزمره را آرام، همراه با آرامش و حوصله انجام داده و پله به پله جلو می روند. پیشرفت آنان کند، اما مداوم است. البته غلبه زیاد بلغمی موجب به پایان نرساندن کارها می شود.
در کارهایی که نیاز به صبر و حوصله زیادی است، استعداد خوبی دارند. مشاغل یکنواخت فرد بلغمی را خسته نمی کند. مشاغل آرام و بی دردسر را می پسندند. در برخی کارها سرعت عمل باعث خرابی کار شده و هر چه بیشتر حوصله به خرج بدهید، کار بهتری انجام می شود. بعضی از تخصصهای پزشکی که در آنها تمرکز، حوصله و آرامش نیاز است، مناسب بلغمی هاست. در رشته هایی مانند تاریخ، جامعه شناسی و روانشناسی می توانند موفق باشند. یک بلغمی اگر مزاجش معتدل باشد، روانشناس موفقی خواهد بود.
عمق اندیشه آنان زیاد است، اما توان اندیشه فراگیر و ارائه طرحهای کلان ندارند. وسعت نگرش آنان کوتاه است و توانایی دوراندیشی و آینده نگری در امور را ندارند، ولی در همین نگاه محدود خود، واقع بین هستند. تفکراتشان ناپیوسته و تمرکزشان کم است. زیاد به حاشیه می روند و قدرت جمع بندی و تحلیل کمی دارند.
اگر افراد بلغمی از حالت اعتدال خارج شوند، دچار کندی مفرط می شوند، به طوری که این کندی در یادگیری و ضعف حافظه خود را نشان می دهد و فرد فراموشکار، کند فهم و کندذهن می شود. یکی از مشکلات شایعی که امروزه مردم با آن روبرو هستند فراموشی است که شکل پیشرفته آن همان «آلزایمر» است. اگر چه فراموشی و نسیان علل متعددی دارد، اما علت عمده و شایع آن سردی و رطوبتی است که در مغز ایجاد می شود. تمامی داروهای افزایش حافظه گرم هستند.
به یادگیری علاقه زیادی ندارند. موضوعات را کلمه به کلمه به خاطر می سپارند، اما ابتکار و تحلیل قوی ندارند و طوطی وار حفظ می کنند. اگر رطوبت مغزشان زیاد شود، دچار فراموشی می شوند، که اگر این غلبه رطوبت در جلوی سر باشد، فراموشی خاطرات نزدیک و اگر در عقب سر باشد، فراموشی خاطرات دور رخ خواهد داد.
امروزه به دلیل موجود بودن میوه ها و سبزیها در تمامی فصول سال، دیگر ما آنها را طبق فصل آن مصرف نمی کنیم. مثلا حتی در زمستان هم از کاهو استفاده می کنیم که مصرف آن برای افراد بلغمی بسیار مضر است و سبب سردی و رطوبت بیشتر بدن می گردد.
افزایش بلغم بیشتر در افراد مسن و کهنسال و در فصل زمستان به هنگام برف و باران رخ می دهد. به علت سردی و رطوبت بیشتر بدن بانوان نسبت به آقایان، احتمال بروز علائم غلبه بلغم در بانوان بیشتر است.
غلبه بلغم موجب ضعیف شدن سیستم ایمنی می گردد. کودکان بلغمی معمولاً شب ادراری یا سینوزیت مکرر دارند. بیماری هایی نظیر سرماخوردگی سبب افزایش خلط بلغم می شود.


پیشنهادات برای بلغمی مزاجها

  • غذاهای با طبع گرم و خشک مصرف کنند، خصوصا در فصول سرد سال.
  • از تمامی غذاها و نوشیدنی هایی که دارای مزاج سرد به ویژه سرد و تر هستند، مخصوصا در هوای سرد و شبها پرهیز کرده و در صورت ضرورت و نیاز حتما به مقدار کم و با مواد غذایی گرم استفاده کنند.
  • افراد بلغمی غالباً از نفخ معده و سردی سر دل رنج می برند که می توانند با ترک سردی ها و مصرف گرمی جات به سلامت معده و به طور کلی سلامت جسم خود کمک کنند. با روی آوردن به مصرف غذاهای با طبع گرم و خشک باعث تعدیل بلغم خود شده، از چاق شدن مفرط خود جلوگیری کرده و با مصرف مواد مسهل و تخلیه روده و معده از چاقی خود بکاهند.
  • توانایی هضم دستگاه گوارش افراد بلغمی کم است، بنابراین سعی کنند تنها روزی 2 وعده(صبح و ابتدای شب) غذا میل کنند. لازم است حداقل حدود 12-10 ساعت فاصله بین دو وعده غذا باشد. اگر در بین وعده های غذایی احساس گرسنگی کردند، مقداری مقداری خرما یا عسل یا خوراکیهای متناسب با مزاجشان میل کنند. روزه و کم خوری برای آنان مفید است.
  • از مصرف آب، نیم ساعت قبل از غذا تا 3 ساعت پس از غذا خودداری شود.
  • از خواب و استراحت بیش از اندازه که موجب افزایش سردی و تری می شود، پرهیز نمایند. حداکثر 8 ساعت خواب در شبانه روز مناسب است، اگر چه بهتر است که این مقدار کمتر شود. خوابیدن در طی روز و همچنین یک ساعت قبل از غروب برای آنان بسیار مضر است.
  • سعی کنند قبل از طلوع آفتاب از خواب برخیزند تا از تولید بلغم اضافه جلوگیری شود.
  • ورزش و فعالیت جسمی منظم توصیه می شود. پیاده روی به مدت 10 الی 15 دقیقه پس از شام برایشان مفید است. کم تحرکی رطوبت بدن را بسیار بالا می برد.
  • عرق کردن برای آنان بسیار مفید است. پس از طریق ورزش و سونای خشک تعریق خود را افزایش دهند.
  • از هوا و محیطهای مرطوب پرهیز نمایند
  • لباس مناسب و گرم خصوصا در هوای مرطوب بپوشند.
  • در زمستان استفاده از کرسی یا خوابیدن روی زیراندازهای پوستی یا نمدی برای این افراد بسیار مناسب است.
  • در فصل زمستان بهتر است به مناطق گرم و خشک سفر کنند.
  • حمام گرم و خشک و سونای خشک برای رفع بلغم مفید می باشد. در صورت امکان در حمام آب گرمی‌ كه در آن بابونه یا مرزنجوش جوشانده باشند، بنشینند.
  • در فصول سرد استفاده از بخورهای گرم مثل آویشن، اسطوخدوس یا بابونه مفید است.
  • اسفند، کندر و مرمکی را در خانه دود کنند.
  • گل نرگس، شب بو و زنبق را ببویند و از عطرهای گرم مانند بهار نارنج و گل یاس استفاده نمایند.
  • ماساژ بدن برای بدن آنان و رفع قلنج مفید است.
  • پیشانی خود را با روغن کنجد یا سایر روغنهای گرم ماساژ دهند، برای رفع افسردگی یا کاهش حافظه مفید است.
  • مویز مصرف نمایند. البته باید توجه داشت که دانه مویز مصرف نشود، زیرا دانه آن طبیعت سرد دارد.
  • در یک فرد بلغمی، تنها با بادکش کردن مناطق مناسب بدن و بدون مصرف مکمل های خون ساز هم می توان کم خونی را درمان کرد.
  • حجامت برای بلغمی ها بدون نظر پزشک به هیچ وجه توصیه نمی شود

مراقب سلامتی تون باشید _ مجله سبک زندگی سالم سرابازار